คู่มือทำความสะอาดบ้านหลังน้ำท่วม ล้างคราบฝังลึกและฟื้นฟูบ้านอย่างถูกวิธี

บ้านที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม ต่อให้น้ำลดแล้วก็ยังหลงเหลือสิ่งสกปรกไว้ ทำความสะอาดบ้านหลังน้ำท่วม จึงเป็นงานสำคัญที่เจ้าของบ้านต้องให้ความสนใจและใส่ใจทุกรายละเอียด เพื่อให้บ้านของเรากลับมาอยู่ในสภาพสมบูรณ์และน่าอยู่เหมือนเดิม วันนี้เราจะพาไปดูวิธีการทำความสะอาดบ้านหลังน้ำลด พร้อมอุปกรณ์ที่ต้องใช้ และการดูแลบ้านในระยะยาว ถ้าพร้อมแล้ว มาดูกันเลย 🏠🧹

หลังจากที่น้ำลดแล้ว ไม่ควรรีบทำความสะอาดทันที เพราะอาจเกิดอุบัติเหตุจากผลกระทบหลังน้ำท่วมได้ โดยมีข้อควรระวังที่ต้องรู้ไว้ก่อนเริ่มทำความสะอาดบ้านหลังน้ำท่วมอย่างจริงจัง ดังนี้

• อันตรายจากไฟฟ้าและแก๊สรั่ว สับคัตเอาต์ตัดไฟทันที เพื่อไม่ให้เกิดไฟฟ้าลัดวงจร และห้ามเปิดสวิตช์หรือเสียบปลั๊กเด็ดขาดหากเต้ารับยังชื้น พร้อมตรวจเช็กกลิ่นรั่วไหลของถังแก๊สก่อนเริ่มงาน
• เสี่ยงโครงสร้างบ้านและฝ้าเพดานถล่ม ตรวจสอบรอยแตกร้าว การทรุดตัวของเสา คาน ผนัง และฝ้าที่อุ้มน้ำ หากพบส่วนใดแอ่นตัวหรือมีเสียงลั่น ห้ามเข้าใกล้เด็ดขาดและรอผู้เชี่ยวชาญเข้าตรวจประเมิน
• ระวังสัตว์มีพิษและสัตว์เลื้อยคลาน น้ำท่วมมักพางู ตะขาบ แมงป่อง หรือตัวเงินตัวทองเข้ามาหลบซ่อนตามซอกมุม ใต้ตู้ หรือกองขยะ ให้ใช้ไม้ยาวเคาะสำรวจตามจุดอับก่อนเสมอ
• ระวังเชื้อโรคที่มาพร้อมกับน้ำ น้ำขังและดินโคลนเต็มไปด้วยเชื้อโรค เชื้อรา แบคทีเรีย และสารเคมี ต้องสวมรองเท้าบูทยาง ถุงมือยางหนา และหน้ากากอนามัยทุกครั้งก่อนเริ่มล้างบ้านหลังน้ำลด
• ระวังของมีคมที่จมอยู่ใต้โคลน เศษแก้ว ตะปู สังกะสี หรือเศษกระเบื้องแตกมักฝังอยู่ใต้ดินโคลน ห้ามเดินเท้าเปล่าหรือใช้มือเปล่าคุ้ยดินโคลนเด็ดขาด
• อากาศเป็นพิษและหายใจไม่สะดวก บ้านที่ปิดทึบสะสมแก๊สไข่เน่าและความชื้นสูง ต้องเปิดประตูและหน้าต่างระบายอากาศทิ้งไว้อย่างน้อย 15-30 นาที ก่อนเดินเข้าไปทำความสะอาด
• เสี่ยงติดเชื้อโรคฉี่หนูผ่านบาดแผล ผู้ที่มีแผลเปิดตามร่างกายห้ามสัมผัสน้ำหรือโคลนโดยตรง เพราะเชื้อโรคฉี่หนู (Leptospirosis) สามารถซึมผ่านแผลเข้าสู่กระแสเลือดได้อย่างรวดเร็ว 

การทำความสะอาดบ้านหลังน้ำลด เมื่อตรวจสอบโครงสร้างและตัดกระแสไฟจนมั่นใจว่าปลอดภัยแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการเตรียมอุปกรณ์ให้พร้อม โดยแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มสำคัญ ได้แก่ อุปกรณ์ป้องกัน อุปกรณ์กำจัดโคลน อุปกรณ์ทำความสะอาด และน้ำยาฆ่าเชื้อ ดังนี้

น้ำท่วมมักพัดพาสารเคมี เชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา รวมถึงของมีคมมาสะสมในบ้าน การสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันจึงเป็นด่านแรกที่ช่วยลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อและอุบัติเหตุ  

• ถุงมือยางหนา  
• รองเท้าบูทยางกันน้ำ 
• หน้ากากอนามัย หน้ากากกันสารเคมี หรือ N95 
• แว่นตานิรภัย และเอี๊ยมกันน้ำ

สิ่งมีมาพร้อมกับน้ำท่วม ไม่ได้มีแค่น้ำเท่านั้น แต่ยังมีโคลนและดินจากที่อื่นถูกพัดมาสะสมอยู่ในบ้านอีกด้วย คราบโคลนที่ไหลมากับน้ำเมื่อแห้งตัวจะจับเป็นก้อนแข็งและกำจัดยาก การมีเครื่องมือเฉพาะทางจะช่วยทุ่นแรงได้มาก 

• พลั่วตักดิน และบุ้งกี๋ 
• ที่ปาดน้ำด้ามยาว (ยางกวาดน้ำ)  
• ไม้กวาดทางมะพร้าว 
• เครื่องฉีดน้ำแรงดันสูง

หลังจากตักโคลนและไล่น้ำออกหมดแล้ว ต้องใช้อุปกรณ์สำหรับขัดล้างคราบสกปรก คราบตะไคร่ และรอยคราบน้ำตามพื้น ผนัง และเฟอร์นิเจอร์ ได้แก่ 

• แปรงขัดพื้นขนแข็ง / แปรงทองเหลือง  
• ฟองน้ำ และแผ่นใยขัด  
• ไม้ถูพื้น และถังบีบน้ำ  
• ผ้าไมโครไฟเบอร์ หรือเศษผ้าสะอาด 
• เครื่องดูดฝุ่นและดูดน้ำ 
• ถุงขยะสีดำแบบหนาพิเศษ

น้ำท่วมขังมักทิ้งคราบไขมัน กลิ่นอับ แบคทีเรีย และสปอเชื้อราไว้ การใช้น้ำเปล่าอย่างเดียวไม่เพียงพอ จึงจำเป็นต้องใช้น้ำยาทำความสะอาดควบคู่ไปด้วย 

• น้ำยาฆ่าเชื้อโรคอเนกประสงค์ 
• ผงซักฟอก หรือน้ำยาล้างจาน 
• น้ำยาล้างห้องน้ำ 
• น้ำส้มสายชูขาว
• เบกกิ้งโซดา

เมื่อเตรียมอุปกรณ์พร้อมแล้ว มาเริ่มทำความสะอาดกันได้เลยค่ะ โดยเรามีวิธีการทำความสะอาดบ้านแบบมือโปรมาฝาก เพียงทำตาม 5 ขั้นตอนนี้ ได้แก่ 1. เตรียมพื้นที่และคัดแยกของ 2. กำจัดน้ำขังและตักโคลนออก 3. ทำความสะอาดพื้นและผนัง 4. ทำความสะอาดเฟอร์นิเจอร์ 5. ฆ่าเชื้อโรคและลดความชื้นสะสม

เปิดประตูและหน้าต่างทุกบานเพื่อระบายกลิ่นอับและความชื้นออกไปข้างนอก จากนั้นสำรวจและขนย้ายเฟอร์นิเจอร์หรือของใช้ที่ยังไม่เสียหายไปไว้ที่แห้ง ต่อมานำขยะเปียกและสิ่งของที่แช่น้ำจนขึ้นราไม่สามารถนำมาซ่อมแซมหรือใช้ต่อได้ ทิ้งลงในถุงดำทันที เพื่อเปิดพื้นที่หน้างานให้พร้อมทำความสะอาด

จุดสำคัญของการทำความสะอาดบ้านหลังน้ำท่วมคือ ต้องตักโคลนออกขณะที่ยังเปียกชื้นอยู่ อย่าปล่อยให้แห้งกรังจนขัดออกยาก โดยใช้พลั่วตักดินเลนหนาๆ ใส่บุ้งกี๋นำไปทิ้ง จากนั้นใช้ยางกวาดน้ำด้ามยาวปาดไล่น้ำขังและโคลนเหลวออกจากตัวบ้านให้เร็วที่สุด เพื่อไม่ให้คราบดินเซ็ตตัวแข็งจับผิวปูน

ใช้เครื่องฉีดน้ำแรงดันสูงหรือสายยางฉีดเซาะคราบดินและคราบไคลน้ำที่เกาะตามผนังและพื้น โดยเริ่มฉีดจากที่สูงลงที่ต่ำ (ฉีดผนังด้านบนลงมาที่พื้น) จากนั้นใช้น้ำยาทำความสะอาดหรือผงซักฟอกผสมน้ำ ขัดด้วยแปรงขัดพื้นขนแข็งและฟองน้ำ เพื่อขจัดรอยคราบน้ำและคราบตะไคร่ให้หลุดหมดจด แล้วใช้น้ำสะอาดล้างซ้ำอีกรอบ

การทำความสะอาดและฆ่าเชื้อเฟอร์นิเจอร์ ควรแบ่งตามประเภทวัสดุและสิ่งของที่ต้องทำความสะอาด เพราะวัสดุแต่ละประเภทมีวิธีการทำความสะอาดแตกต่างกัน ดังนี้ 

• เฟอร์นิเจอร์ไม้ โลหะ หรือพลาสติก ล้างคราบโคลนออก เช็ดด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อโรค และผึ่งลมให้แห้งสนิท  
• เฟอร์นิเจอร์ไม้ปาร์ติเกิล/ไม้อัด หากบวมน้ำ ผุ หรือมีเชื้อรา แนะนำให้ทิ้งทันทีเพราะไม่สามารถซ่อมแซมและเป็นแหล่งเพาะเชื้อ  
• โซฟาผ้าและที่นอน หากแช่น้ำเน่าเสียควรกำจัดทิ้ง แต่หากแช่น้ำสะอาดระดับต่ำ ต้องนำไปซัก อบ และฆ่าเชื้อด้วยน้ำยาเฉพาะทาง

ขั้นตอนสุดท้ายของการล้างบ้านหลังน้ำลด คือการกำจัดเชื้อราและแบคทีเรียที่มองไม่เห็น ใช้น้ำยาฆ่าเชื้อโรคหรือน้ำยาฟอกขาวเจือจางฉีดพ่น/เช็ดถูบริเวณที่เคยถูกน้ำท่วม ทิ้งไว้ประมาณ 10-15 นาทีแล้วเช็ดออก จากนั้นเปิดพัดลม เปิดหน้าต่าง หรือใช้เครื่องดูดความชื้นช่วยให้พื้นผิวทุกจุดแห้งสนิท ป้องกันกลิ่นอับและราดำฝังลึกระยะยาว

หลังทำความสะอาดบ้านเสร็จเรียบร้อย ควรตรวจสอบตัวบ้านให้แน่ใจว่าปลอดภัย รวมถึงดูแลบ้านให้อยู่ในสภาพดีที่สุด โดยเน้นไปที่การตรวจสอบโครงสร้าง ป้องกันความชื้นสะสม และปรับปรุงบ้านให้ทนทานต่อความเสี่ยงในอนาคต ดังนี้

• เช็กฐานรากและโครงสร้างอาคาร สำรวจดินรอบตัวบ้าน ตรวจดูรอยแตกร้าวบริเวณเสา คาน ผนัง และพื้นบ้านที่อาจโก่งตัว หากพบว่าดินมีโพรงหรือทรุดตัว หรือพบรอยร้าวเฉียงกับโครงสร้างผิดรูป ควรปรึกษาวิศวกรหรือช่างผู้เชี่ยวชาญเข้าประเมินทันทีก่อนเข้าอยู่อาศัย  

• ล้างระบบท่อและสุขาภิบาล ตรวจสอบท่อระบายน้ำรอบบ้าน ลอกดินโคลนที่ตกค้างออกให้หมดเพื่อป้องกันท่อตัน และล้างทำความสะอาดถังบำบัดน้ำเสีย รวมถึงบ่อดักไขมัน เพื่อป้องกันปัญหากลิ่นเหม็นย้อนกลับเข้าบ้าน

• ระบายอากาศและไล่ความชื้นสะสม เปิดประตู-หน้าต่างให้ลมพัดผ่าน ใช้พัดลมช่วยเป่า หรือเปิดเครื่องดูดความชื้น (Dehumidifier) อย่างต่อเนื่อง เพราะผนังปูนและพื้นกระเบื้องมักอุ้มน้ำไว้ใต้ผิว การทำให้แห้งสนิทจะช่วยป้องกันสีบวมลอกและเชื้อรา 
• ทาน้ำยาฆ่าเชื้อราและตะไคร่น้ำ  เมื่อผนังแห้งสนิทดีแล้ว ให้ทาน้ำยาฆ่าเชื้อราและตะไคร่น้ำสูตรเข้มข้นเคลือบทิ้งไว้ก่อนลงสีรองพื้นปูนเก่าและทาสีทับหน้าใหม่ เพื่อตัดวงจรไม่ให้สปอร์เชื้อรากลับมาแพร่กระจายซ้ำ

• ปรับตำแหน่งระบบไฟฟ้าและปลั๊กไฟ ปรับตำแหน่งปลั๊กไฟ สวิตช์ และตู้ควบคุมไฟฟ้า ให้สูงกว่าระดับแนวน้ำท่วมเดิมอย่างน้อย 50 เซนติเมตรขึ้นไป เพื่อความปลอดภัยในฤดูน้ำหลากรอบถัดไป  
• ใช้วัสดุก่อสร้างที่ทนน้ำ เปลี่ยนบัวเชิงผนังหรือเฟอร์นิเจอร์บิวต์อินชั้นล่างเป็นวัสดุจำพวกไม้เทียม ไฟเบอร์ซีเมนต์ หรืออะลูมิเนียม พร้อมเลือกใช้สีทาภายในและภายนอกชนิดทนความชื้นสูงและเช็ดล้างทำความสะอาดง่าย 
• เตรียมอุปกรณ์ป้องกันน้ำท่วมล่วงหน้า ติดตั้งระบบวาล์วกันน้ำย้อน (Check Valve) ที่ท่อระบายน้ำ จัดเตรียม แผ่นกันน้ำท่วม (Flood Barrier / Boxwall) และตรวจสอบปั๊มจุ่มระบายน้ำ ให้พร้อมใช้งานได้ทันท่วงที

เพื่อให้บ้านของเรากลับมาสะอาด น่าอยู่ และปลอดภัยจากเชื้อโรคที่แฝงมากับน้ำ การลงมือทำความสะอาดอย่างถูกวิธีและดูแลอย่างรอบคอบ ไม่ได้แค่ช่วยคืนสภาพบ้านให้สวยงามเหมือนเดิม แต่ยังช่วยปกป้องสุขภาพของคนในครอบครัว และเสริมความพร้อมให้บ้านแข็งแรงทนทานรับมือกับทุกปัญหาในอนาคตได้อย่างมั่นใจ

หากใครกำลังมองหาอุปกรณ์รับมือน้ำท่วม Kacha (Thailand) ร้านขายชั้นวางของ มีจำหน่ายทั้ง แผ่นกันน้ำท่วม สำหรับสกัดกั้นน้ำเข้าอาคาร และ ชั้นวางของเหล็ก หลากหลายประเภท ให้เลือกใช้สำหรับยกของขึ้นที่สูง พร้อมศึกษาวิธีป้องกันน้ำท่วม เพื่อลดความเสียจากน้ำท่วมอย่างมั่นใจค่ะ

สามารถติดต่อสอบถามได้ที่ โทร. 092-262-6250 หรือ Line: @kachathai และยังสามารถแวะเข้ามาชมสินค้าจริงได้ที่โชว์รูม Kacha (Thailand) สาขาสาทร 658 ชั้นที่ 1,2,3 ซอยเจริญกรุง 67 แขวงยานนาวา เขตสาทร กรุงเทพมหานคร 10120 เรายินดีดูแลและให้คำแนะนำทุกขั้นตอน

ดูแผนที่การเดินทางได้ที่ https://maps.app.goo.gl/eD6pbepEwuxWiBLC8